Prachtig om mensen te zien groeien
door Jacomien Voorhorst in Nieuwe Oogst (LTO) 15 november 2008
Onstaheerd in Sauwerd is de eerste ‘reboundboerderij’ van ons land.
Op reboundvoorzieningen gaan scholieren aan de slag die zich in het reguliere onderwijs moeilijk kunnen handhaven.
Maar op Onstaheerd zijn ook andere bezoekers welkom.
Menko Datema had er altijd al lol in om anderen wegwijs
te maken in de agrarische sector. Vooral kinderen ontving de ondernemer met open armen op de boerderij die al sinds 1856
in de familie is. Datema senior voerde op de ruim dertig hectare een gemengde bedrijfsvoering met 35 melkkoeien en wat akkerbouw.
In 1998 was hij toe aan een nieuwe uitdaging. ,,Maar ik ben geen type dat honderd of meer koeien wil melken.’’
Datema dacht er aanvankelijk over om ‘iets met zorg’ te doen. De tijd was er echter nog niet rijp voor.
Wel schakelde hij over op de biologische bedrijfsvoering, ook omdat hij via het Groninger Landschap grond bij kon huren.
Het idee om de mineralenstroom helemaal binnen het eigen bedrijf te houden sprak hem aan. Het biologisch boeren beviel goed.
Datema realiseerde een melkproductie van ruim 8000 liter per koe, mede omdat hij het gras/klaver management goed in de vingers had.
Toch gingen in 2004 de melkkoeien de deur uit. Dat heeft alles te maken met de keuzes die zijn zoon en bedrijfsopvolger Wridzer maakte.
Wridzer Datema volgde als beoogd bedrijfsopvolger eerst de veehouderijrichting op middelbare agrarische school in Groningen.
Een vervolgstudie aan de hogere agrarische school lag voor de hand. Dat gebeurde ook, maar zijn keuze voor de studierichting was opvallend.
,,Ik ben naar de Stoas in Dronten gegaan. Ik merkte op de middelbare school dat ik er lol in heb om mijn kennis van de groene sector over te dragen,
zowel op jongeren als op ouderen.’’
De jonge ondernemer liep stage op het vmbo en het mbo maar voerde ook opdrachten
uit op het eigen bedrijf in Sauwerd. Zo ontwikkelde hij een lespakket over ‘leven in de sloot’. De basisschoolleerlingen van de
school uit Sauwerd kwamen vervolgens naar Onstaheerd om de door Wridzer Datema ontwikkelde lessen met veel enthousiasme te testen. Via zijn stages
kwam hij ook in aanraking met de ‘reboundtrajecten’ (zie kader) die sommige leerlingen doorlopen. Hij bedacht dat een boerderij een
prachtige reboundvoorziening kon worden, zeker voor leerlingen uit het groene onderwijs.
Met hulp van een adviesbureau voor
plattelandsontwikkeling kreeg Wridzer Datema het voor elkaar dat Onstaheerd de eerste ‘reboundboerderij’ werd.
Reboundleerlingen van AOC Terra in Winsum en van het Hogeland College in Warffum, gaan voor een periode van dertien weken naar Onstaheerd.
Daar krijgen ze vijf dagen per week ’s ochtends les van een speciale docent en werken ze ’s middags onder leiding van Menko of
Wridzer Datema op de boerderij.
De ondernemers bouwden daarvoor een leslokaal in de voormalige melkstal, realiseerden een opslagruimte
voor educatiemateriaal, een werktuigenmagazijn en een aangepaste werkplaats. De lesruimtes verhuren ze aan de beide scholen. De middaguren waarin
ze de leerlingen op het boerenbedrijf begeleiden worden vanuit de onderwijsinstellingen vergoed. Wridzer Datema staat daarnaast sinds augustus voor
60 procent van zijn tijd voor de klas op het AOC Terra in Groningen. ,,Ik wil voorlopig veel onderwijservaring opdoen. Dat kan later goed van pas
komen als we onze boerderij verder gaan ontwikkelen.’’
Plannen voor de toekomst zijn er namelijk genoeg. Wridzer, Menko en ook
Wridzers vrouw Petra zien allerlei mogelijkheden op Onstaheerd. Petra studeert over twee jaar af als creatief therapeute en wil daarna ook
activiteiten gaan ontplooien op Onstaheerd. In het licht van nieuwe mogelijkheden en kansen maakten de melkkoeien drie jaar geleden plaats voor
vijftig stuks limousines. ,,Omdat we tijd wilden vrijmaken voor het ontvangen en begeleiden van mensen zijn we overgestapt op vleesvee.
Ons melkquotum hebben we juist op tijd kunnen verkopen’’, zegt Menko Datema.
De keuze voor de limousines was een
bewuste: ,,Ze zijn rustig, leveren smakelijk vlees en passen goed in onze ligboxenstal.’’ De dieren grazen zowel op eigen land als
op de gepachte landerijen van het Groninger Landschap. Van de 55 hectares die de Datema’s bewerken is vijftien hectare in gebruik als
akkerbouwgrond, waar ze pompoenen, tarwe, haver, een mengsel van luzerne en rode klaver en wat maïs verbouwen. Het vlees van de limousines
verkopen ze onder de naam ‘Reitdiepvlees’ vanuit hun eigen boerderij- en webwinkel. Ook verschillende restaurants uit de regio
horeca tonen belangstelling. ,,We timmeren nog niet erg aan de weg met ons vlees’’, zegt Wridzer Datema.
Toch zorgt ‘mond tot mond reclame’ er voor dat ook de consument de weg naar Onstaheerd al goed weet te vinden. Vader en zoon Datema
sluiten niet uit dat er in de toekomst gebouwd gaat worden om meer limousines te kunnen huisvesten. ,,We willen, ondanks alle activiteiten die
we hier misschien nog gaan ontplooien, toch een echt agrarisch bedrijf blijven’’, zeggen de ondernemers uit Sauwerd. ,,Zo blijft je
eigen kennis op peil en kun je ook echt aan kennisoverdracht doen. Er zijn bovendien veel meer mogelijkheden voor een echt zinvolle
tijdsbesteding.’’ Dat laatste is essentieel voor een boerderij als Onstaheerd, vindt Menko Datema. ,,Er werken hier ook mensen
met een persoonsgebonden budget. Je ziet ze veranderen. Het is prachtig om met deze mensen om te gaan en ze als mens te laten groeien.’’
|